ÝMSAR BIRTINGARMYNDIR KYNBUNDINS OFBELDIS
Í nýlegri, íslenskri bók má lesa eftirfarandi:
„Er ástæða til þess að hafa áhyggjur af kynbundnu ofbeldi á Íslandi? Er þetta ekki meira eða minna vímuefnatengt? Dópað lið að slást niðri í miðbæ, ölvaðir karlmenn að skríða ofan í vitlausan svefnpoka á útihátíðum, fullar konur sem sjá eftir kynmökum og tilkynna um nauðgun þegar af þeim rennur. Þá sjaldan það eru „alvöru nauðganir“ þá eru það einhverjir örfáir útlenskir ógæfumenn sem draga fjallkonuna bakvið hús og svívirða hana. Misnotkun og ofbeldi innan veggja heimilisins þarf ekki einu sinni að ræða, það er einkamál. Venjulegur, reglusamur Íslendingur ætti ekki að þurfa að leiða hugann að þessu, enda er þetta allt saman afskaplega sjaldgæft hvort eð er.
Þótt málsgreinin hér að ofan gefi sýnishorn af skaðlegum ranghugmyndum og fordómum sem þessi bók gerir tilraun til að leiðrétta – þá er öllu meiri skaði unninn í raunveruleikanum.“
Allt að því þriðja hver íslensk kona verður fyrir kynferðisofbeldi, einni alvarlegustu birtingarmynd kynbundins ofbeldis, á lífsleiðinni.
Talað er um kynbundið ofbeldi ef meirihluti brotamanna og meirihluti brotaþola eru af sitthvoru kyninu, eins og raunin er með nauðganir, misnotkun og makaofbeldi. Áður en leitast er við að skilgreina hugtök á borð við kynferðislega áreitni og kynferðislegt ofbeldi skal tekið fram að einstaklingar af báðum kynjum geta vissulega orðið fyrir slíku. Þó flokkast það undir kynbundið ofbeldi þar sem karlar eru í meirihluta brotamanna og konur í meirihluta brotaþola.
Kynbundið ofbeldi: Ofbeldi á grundvelli kynferðis sem leiðir til, eða gæti leitt til, líkamlegs, kynferðislegs eða sálræns skaða eða þjáninga brotaþola, einnig hótun um slíkt, þvingun eða handahófskennd svipting frelsis, bæði í einkalífi og á opinberum vettvangi.
Kynbundin áreitni: Hvers kyns ósanngjörn og/eða móðgandi hegðun, sem tengist kyni þess sem fyrir henni verður, er í óþökk og hefur áhrif á sjálfsvirðingu þess sem fyrir henni verður og er haldið áfram þrátt fyrir að gefið sé skýrt í skyn að hegðunin sé óvelkomin. Áreitnin getur verið líkamleg, orðbundin eða táknræn. Eitt tilvik getur talist kynbundin áreitni ef það er alvarlegt.
Kynferðisleg áreitni: Hvers kyns ósanngjörn og/eða móðgandi kynferðisleg hegðun sem er í óþökk og hefur áhrif á sjálfsvirðingu þess sem fyrir henni verður og er haldið áfram þrátt fyrir að gefið sé skýrt í skyn að hegðunin sé óvelkomin. Áreitnin getur verið líkamleg, orðbundin eða táknræn. Eitt tilvik getur talist kynferðisleg áreitni ef það er alvarlegt.
Kynferðisleg misnotkun á barni/kynferðisofbeldi gegn barni: Er misnotkun eldri einstaklings (oftast er miðað við a.m.k. fimm ára aldursmun) á líkamlegu og andlegu þroskaleysi barns til að fá barnið til þátttöku í kynferðislegu athæfi, óháð vilja þess. Kynferðislegt athæfi getur falist í orðum (s.s. kynferðislegt tal til barns, ýmist í eigin persónu eða í gegnum tölvu/síma/önnur samskiptatæki), myndbirtingum (s.s. að sýna barni klámefni eða taka klámfengnar myndir/myndskeið af barninu), snertingum (s.s. ef brotamaðurinn lætur barnið snerta sig sjálft, brotamanninn og/eða annan einstakling kynferðislega) og kynmökum (s.s. munn- mök, samfarir um leggöng og/eða endaþarmsmök, ýmist með líkamshluta, t.d. fingrum eða getnaðarlim, eða hlut.)
Samkvæmt íslenskri rannsókn má gera ráð fyrir að fimmta hver stúlka og tíundi hver drengur hérlendis séu misnotuð áður en þau ná 18 ára aldri.
Nauðgun: Er þegar einstaklingur á kynmök við annan einstakling án upplýsts samþykkis þess síðarnefnda (s.s. munnmök, samfarir um leggöng og/eða endaþarmsmök, ýmist með líkamshluta, t.d. fingrum eða getnaðarlim, eða hlut.)
Neyðarmóttaka vegna nauðgana í Fossvogi sinnir að meðaltali 130 manns á ári, en staðreyndin er sú að fæstir brotaþolar leita sér aðstoðar í kjölfar nauðgunar.
(Upplýsingar fengnar úr bókinni Ofbeldi á Íslandi: Á mannamáli, eftir Þórdísi Elvu Þorvaldsdóttur)
Stutt samantekt um kynbundið ofbeldi – stærsta samfélagsmein þjóðarinnar í umsjón Þórdísar Elvu.
